‘बागमती प्रोस्कूनलाई स्रोतका रुपमा स्थापित गराउनुपर्छ भन्ने लक्ष्यका साथ अघि बढेका छौं’ « Devoted for Economic Devlopment, आर्थिक विकासको लागि समर्पित

२०८० चैत महिनामा प्रकाशित

Feature News

‘बागमती प्रोस्कूनलाई स्रोतका रुपमा स्थापित गराउनुपर्छ भन्ने लक्ष्यका साथ अघि बढेका छौं’



बागमती प्रदेश बचत तथा ऋण सहकारी संघ(प्रोस्कून)को अवस्था कस्तो छ ?

भखैरै तेस्रो बार्षिक साधारण सभा सम्पन्न गरेका छौँ । पुसको महिनाबाट हामी अनुगमन र स्थरीकरण कोष लगाएतका कार्यक्रमलाई अगाडी बढाएका छौँ । अर्कोतर्फ यो महिना भित्र तालिम एउटा तालिम गर्दैछौँ । आर्थिक अवस्थाको कुरा गर्ने हो भने यो अघिल्लो महिनाको तुलनामा यो महिनाको ब्यालेन्सिट सकारात्मक नै छ ।

प्रोस्कूनमा समेटिएका संस्थाहरुको अवस्था कस्तो छ । सन्तोष मान्ने अवस्था छ ?

प्रोस्कूनको स्रोत साधान र समार्थयको हिसाबले काम गर्नुपर्ने हुन्छ । अनुगमनको काम हामीले भर्खरै मात्र सुरु गरेका हौँ । हामीले यो पहिलो बर्ष सदस्य शिक्षा कस्ता छन् भनेर खोज्नु भन्दा पहिला हाम्रो संघमा प्रतिनिधित्व गर्ने सञ्चालकको सस्था कस्तो छ भन्ने प्रश्न आउदा हामीसंग त्यसको उत्तर हुनुपर्छ भनेर काम गरेका छौँ । सञ्चालक समिति १७ र लेखासमिति ३ गर्दा २० वटा सस्थाबाट प्रतिनिधित्व गरेर आएका प्रतिनिधिहरु छन् । तिनीहरुको अनुगमन गछौँ ।

जोखिममा आधारित १० वटा गरेर कुल ३० वटाको अनुगमन गर्ने यो बर्षको लक्ष्य छ । अहिले संचालक समितिको नेतृत्व भएर आएको टीमले तीनवटा संघसस्थाको अनुगमन सम्पन्न भइसकेको छ । तीन वटाको पुसमहिना भित्र हुन्छ । अहिले सम्म हेरेका तीनवटा सहकारी हेर्दा हाम्रो नेतृत्वको सहकारीहरुमा पनि सुधार गनुपर्ने देखिन्छ । यसमा अनुगमन गर्ने संघहरुले पनि कतिपय विषयमा सुधार गनर्नुपर्ने देखिन्छ । हाम्रो नेतृत्वमा शुद्धिकरणका लागि र यसको व्यवस्थापनका लागि समग्र अभियानबाट हेर्दा सुधार धेरै गर्न बाँकी देखिन्छ ।

बाग्मती प्रदेश संघको हिसाबले काम गर्दा संघीय संघ पनि छ । यस संघहरुबाट सहयोग कत्तिको पाउनुभएको छ ?

संघहरु बीचको एक्यबद्धता र साझेदारीको क्रियाकलाप एकदमै न्यून छ । अहिले माथिल्लो संघबाट तल्लो संघमा र तल्लो संघबाट प्रारम्भिक सहकारी संस्थामम्म हाम्रो लागि संघ छ भनेर भरोसा गर्न सक्ने अवस्था छैन । जुन एक्यवद्धता नभएर नै यस्तो देखिएको हो जस्तो लाग्छ। एक्यवद्धता जाहेर गरेर लैजाने परिस्थितीका धेरै बाटाहरु छन् । तर माथिल्ला संघहरु आफ्नै ढंगले चलेको अवस्था छ । हामीपनि आफ्नै ढंगले चलिरहेका छौं । एकिकृत ढंगले हामी एकैठाउँमा छौं । तर माथिल्लो तहका केन्द्रिय संघ बोलेपछि प्रारम्भिक सहकारी संस्थासमेतले एउटै आवाज हो भनेर हामीले बुझाउन सकेका छैनौ । दुइपक्षीय तरिकाले हेर्दा हामीले के माग्यौ र के पाएनौ भन्ने कुरालाई हेर्नपर्छ । स्थापना भएको तीन बर्ष भइसक्दा पनि हामीले सहयोग मागेका छैनौं । यसरी गर्नुपर्यो भनेर माथिल्ला संघहरुले सहयोग गरेको अवस्था पनि छैन । तर हामीसंग पर्याप्त पुँजी नहुँदा आर्थिक योजना बनाउने बेला महासंघको फण्डिङमा आर्थिक योजनाहरु बनाएका थियौं । सानै भएपनि सहयोग पाएको हामीले विर्सनु हुँदैन् । त्यसपछि आ–आफ्नै ढंगले चलिरहेका छौं । सहयोग मागेका पनि छैनौ र पाएका पनि छैनौ । सम्बन्ध सुमधुर कायम गरेरै बसेका छौं।

संघ तेस्रो बर्षमा आइरहँदा एउटा मजबुत संघको रुपमा स्थापित गराउन सक्षम भएको छ भन्न खोज्नुभएको हो ?

बचत तथा ऋणको कारोबार गरेको हिसाबले फण्डिङ अन्त खोज्नु भन्दा पनि आफैंले जुटाउनु पर्छ भन्ने हो । तीन बर्षमा सबै चिजमा सक्षम त हुन सकिदैन् । अरु संघहरु बर्षौंसम्म कसले बैठकको व्यवस्था गर्देला ? कसले चिया खुवाउला ? भनेर आस गरेर बस्नुपर्ने स्थितीमा हामीले भने सुरुवाती दिनदेखि नै आस नगरी कमाइको केही हिस्सा खर्च गरेर लैजानुपर्छ भन्ने मोडलमा हामी गएका छौं । यसबाट भने हामी केहीं लचिलो छौं जस्तो लाग्छ । तर लचिलो हुनका लागि हामीसँग गतिलो मेनपावर, पोलिसी, श्रोत, साधन व्यवस्थापन गर्न सकेका छैनौं।

फाइनान्सियल रुपमा कारोबार गरेपनि तेस्रो बर्षमा आइपुग्दा पौने करोड जतिमात्र जगेडा कोष पुगेको छ । कम्तीमा यसलाई पनि माथिसम्म लैजान नसक्ने बेलासम्म संघ बाचिरहेकै छ आफ्नो हिसावले गति लिन्छ भन्ने बेला छैन। जतिपनि पैसा लिएका छौं मागेका बेला फिर्ता दिने गरी लिएका छौं । त्यसैले अहिले नै सबैमा सक्षम छौं भन्न मिल्दैन्। तर सानातिना क्रियाकलापका लागि कसैसंग आसा नगरिकन गर्न सक्ने भएका छौं । कुनै कार्यक्रमा सहभागिताका लागि जुट्दिनु भन्दा अभियानले विश्वास गर्ने अवस्थामा आइपुगेका छौं ।

संघहरु बचत ऋणको काम गर्छन, नयाँ केही गर्दैनन् । काम केही देखिएन भन्ने विगत देखि नैं आरोप लाग्दै आएको छ । यसलाई तपाईले कसरी लिनुभएको छ ?

हामीले सेवामुलक व्यवसाय गर्नुपर्ने हो । संघको काम फरक हुनुपर्ने थियो । यस विषयमा म आफैंलाई पनि महसुस भएको कुरा हो । त्यसो हुदाँहुदै पनि हामीले अन्त लगानी गरेर कारोबार गरिरहेकै छौं । कारोबार पनि नगरी नहुने नै रहेछ तर सबै यसैमा केन्द्रित भएर अलमलिएका भने अवश्य हौ । अर्को अभियान नै सामान्यीकरण हुँदै गयो । किनकी सबै मानिस ट्रेनर हुने, कसैसंग जिस्ट कोर्ष नै छैन् । आधिकारीक कसले बोलेको छुट्याउनै नसक्ने भइसक्यो । त्यसैले हामीले बाग्मती प्रोस्कुनलाई स्रोतका रुपमा स्थापित गराउनुपर्छ भनेर लक्ष्य राखेको छौं । यो भनिरहदा बिना स्रोत, सामाग्री ट्रेनिङ आयोजना नगर्ने सोचमा छौं। अहिले ट्रेनिङ लागि पाँचवटा कोर्षवाला बुक नै बनाएका छौं । यसमा चारवटाको तालिम नै दिइसक्यौ । एउटाको सुरु गर्दैछौं । यो बाग्मती प्रोस्कुनको आधिकारिक धारण हो । यसबाट सरकारको स्वीकृती ल्याउने कुराका लागि पनि प्रक्रिया अगाडी बढाएका छौं । कोशिस कार्यक्रम अन्र्तगत २० वटा संस्थालाई आवद्ध गराइसकेका छौं । यस अन्र्तगत अरु कार्यक्रम भन्दा फरक के दिन सकिन्छ भनेर विजनेशको हिसावले अगाडी बढाएर थोरै भोल्युममा लिएर सानो संस्था भएपनि टिक्न पाउने हिसाबले इन्ट्री पाउने छ । १५ हजारमा इन्ट्री गराउछौं । एक चोटीमात्र लाग्ने त्यसको खर्च त्यसपछि प्रत्येक भिजिटको ५ हजार लिन्छौं । यसमा पनि राम्रै आकर्षण देखिएको छ ।

अर्को एउटै संघबाट सय प्रतिशत सबैखाले सर्भिस दिनुपर्छ भनेर सबै डाटादेखिका विषयबस्तु त्यसैमा समेटेका छौं । यसको बारेमा असारसम्म सायद किताव पनि निकल्न सकिन्छ होला । यसबाहेक साझेदारीका क्रियाकलापहरु, जिल्ला बचत संघहरुलाई पनिसंगै लैजानेगरी फरक ढंगबाट लैजाने तयारी गरेका छौं । अरु संघहरुले साझेदारी मोडलमा व्यवसायीकताका कुराहरु जोडेका छन् । हामीले व्यवसायिकता जोडेका छैनौं । साझेदारीमा १३ वटा जिल्ला बचत संघलाई संगै राख्ने, तालिमको पाटोमा विकास प्रोस्कुनले गर्छ तर त्यही स्रोत उनीहरुलाई हस्तान्तरण गर्छ । र पढाउने कोर्ष त्यहि रहन्छ । त्यसैले यसलाई निरन्तरता दिन यस बर्ष छ वटा जिल्ला बचत संघसंग समन्वय गर्ने योजना छ । केहि जिल्ला बचत संघले अनुगमन पनि गरौं भनिरहनुभएको छ । सुधार पनि भएको छ । हामीले अनुगमन गनुपुर्व पोलिसीदेखि फर्म्याट बनाएर हेरेका पनि छौं । प्रोस्कुनले अरु संघभन्दा फरक तरिकाले अनुगमनको काम गरेको छ ।

बाग्मती प्रदेशभित्र तपाइँले देख्नुभएको समस्या के रहेछ ? समाधान यसरी गर्न सकिने रहेछ भन्ने बाटो पनि बन्दै गएको छ ?

अहिलेको समस्या जताततै छ । मुख्य समस्या भनेको सदस्य केन्द्रित नभएर काम नगर्नु र सहकारीको मुल्य मान्यताभन्दा बाहिर गएर काम गर्नु हो । साथै, सहकारीलाई नीजि व्यवसायको रुपमा संचालन गरेको सोच्नु हो । जबसम्म मेरो भन्ने रह्यो तबसम्म सहकारीको शुद्धिकरण हुँदैन् । यसका लागि सहकारीमा स्वनियमनका कुरा उठायौं । यसको मतलब धेरैको बुझाइ के रह्यो भने हेर्नु कसैले हुँदैन् । हामीले जे गरेपनि सहि छ भन्ने ठाउँमा पुग्यौं । स्वनियमन भनेको ऐन कानुन नीति निर्देशिका लगाएत सरकारी निकायबाट के जारी गरेको छ त्यसको पुर्ण रुपमा पालना गरेर निर्णय गर्दा कानुनलाई मध्यनजर गरेर स्वतन्त्र ढंगले गर्न पाइन्छ भनेको हो । कानुनले सदस्यबाट ऋण लिउ र सदस्यमै लगानी गर भनेको हो ।

सदस्य भनेको म मात्रैमा केन्द्रित भयो । यसमा आफु सुधारिनु भन्दा पनि बाटो देखाउनेतिर नकारात्मक देखिने प्रवृती छ। त्यसैले प्रत्येक सहकारी अभियन्ताले कानुनको झिनो कुरादेखि सबै पालना गर्नुपर्छ । आफुलाई स्वनियमनभित्र ल्याउनुपर्छ । जसले विश्वास कमाउन सकिन्छ । आगामी दिनमा वास्तविक स्वनियमनको अर्थ बुझाउनुपर्छ र जागरण ल्याउनुपर्छ । सहकारी अभियानको शुद्धिकरण गर्ने समय आएको छ । यसबाट प्रत्येक विपत्तिबाट सकारात्मक बाटाहरुपनि देखिन्छन् । निराश भइहाल्नुपर्ने अवस्था छैन । ७२ सालको भुकम्पमा सबैका घर ढलेका थिए । ७४ सालमा आउँदा सबैका घर बने फेरी हामी सक्षम भयौं । त्यसैले प्रत्येक विनास पछि विकास हुने नै हो ।

प्रकाशित : ९ पुष २०८०, सोमबार १२:२०