सरकारले ल्यायो ‘ग्रीन हाइड्रोजन नीति २०८०’, हाइड्रोजनलाई वैकल्पिक उर्जाको रुपमा विकास गर्ने (पूर्णपाठ) « Devoted for Economic Devlopment, आर्थिक विकासको लागि समर्पित
४ मंसिर २०८३, शुक्रबारFriday, November 20, 2026

अर्थबजार स्टोरी

सरकारले ल्यायो ‘ग्रीन हाइड्रोजन नीति २०८०’, हाइड्रोजनलाई वैकल्पिक उर्जाको रुपमा विकास गर्ने (पूर्णपाठ)

यो समाचार सुन्नुहोस्अडियो तयार हुँदैछ, केही मिनेटपछि फेरि हेर्नुहोस्

काठमाडौँ । सरकारले हाइड्रोजन उर्जालाई वैकल्पिक उर्जाको रुपमा विकास गर्ने लक्ष्य लिएको छ । हाइड्रोजन नीति, २०८० पारित गर्दै सरकारले उर्जा क्षेत्रमा हाइड्रोजन नीति, २०८० लाई वैकल्पिक उर्जाको रुपमा प्रयोग गरी दिगो आर्थिक वृद्धिमार्फत आर्थिक समृद्धि हासिल गर्ने सोच प्रस्तुत गरेको छ ।

नीतिले ग्रीन हाइड्रोजन उत्पादन, प्रयोग र व्यवस्थापनलाई नियमन गर्न आवश्यक ऐन, नियम, निर्देशिकाहरू बनाउन सकिने व्यवस्था गरेको छ । नेपालमा हाल २० हजार मेगावाट बराबर क्षमताका विद्युत् आयोजनाहरु अध्ययन र निर्माणमा विभिन्न चरणमा रहेकोले हाइड्रोजन उत्पादन गरी विद्युत्को आन्तरिक बजार सिर्जना गर्न पनि हाइड्रोजन नीति ल्याइएको हो ।

त्यस्तै, नेपालबाट कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जिडिपी)को करिब १० प्रतिशत बराबरको विदेशी मुद्रा पेट्रोलियम इन्धन आयातमा बाहिरिएकोले ग्रीन हाइड्रोजनको प्रयोगले त्यसलाई रोक्न सक्ने नीतिको अपेक्षा छ । यसबाहेक कार्बन उत्सर्जन कटौतीमा समेत ग्रीन हाइड्रोजनले महत्वपूर्ण योगदान दिन सक्ने भएकोले हाइड्रोजन नीति ल्याइएको उल्लेख गरिएको छ ।

हाइड्रोजन उत्पादन आयोजनाहरु विकास गर्ने प्रवर्द्धकलाई निश्चित अवधिका लागि आयकर छुट दिने, निर्माण सामग्रीको आयातमा भन्सार महसुल छुट दिने जस्ता व्यवस्था समेत कार्यान्वयनमा ल्याउन सकिने उल्लेख छ ।

सरकारले ग्रीन हाइड्रोजन र यसको सहउत्पादनको प्रयोग गरि रासायनिक मल उत्पादन गर्ने उद्योग स्थापना तथा प्रवर्धन गरिने रणनीति लिने छ । त्यस्तै, यसका लागि आवश्यक पर्ने पूर्वाधार निर्माण र विस्तारलाई पनि प्रवर्धन गर्ने नीति सरकारले ल्याएको छ ।

सरकारले ग्रीन हाइड्रोजन तथा यसको सहउत्पादन र तयसको उपयोगका लागि आवश्यक कानुन बनाएर लागु गरिने पनि जनाएको छ । उत्पादनको विषयमा नियमावली तथा ऐन बनाउने, आवश्यकताअनुसार निर्देशिका, कार्यविधि तथा मापदण्ड बनाएर लागु गर्ने, उत्पादन, भण्डारण तथा ढुवानीका विषयमा मापदण्डहरु निर्धारण गर्नेजस्ता कार्यनीतिहरु लिइने नीतिमा उल्लेख गरिएको छ ।

त्यस्तै, सरकारले ग्रीन हाइड्रोजन र यसको सहउत्पादन गर्ने उद्योग स्थापना र लगानी प्रवर्धनलाई प्रोत्साहन गर्न आवश्यकता र औचित्यका आधारमा छुट सुविधा प्रदान गर्न सकिने पनि व्यवस्था गरिने कार्यनीति ल्याएको छ । छुट सुविधाको विषयमा ग्रीन हाइड्रोजनको उत्पादन र यसको सहउत्पादन गर्ने उद्योगहरुलाई निश्चित अवधिका लागि आयकरमा छुट प्रदान गर्न सकिने सरकारले नीतिमा व्इवस्था गरेको छ । त्यस्तै उपकरण आयातमा लाग्ने भन्सार दस्तुरदेखि महसुलमा पनि सहुलियत प्रदान गर्न सकिने व्यवस्था गरिनेछ । उद्योगलाई मूल्य अधिबृद्धि कर, अन्तशूल्कलगायतका शूल्कमा छुट प्रदान गर्ने सकिने, उद्योगले छुट्टै विद्यूत आयोजना विकास गरि विद्युत आफैं खपत गरेमा विद्यूत रोयल्टी छुट गर्न सकिने र उद्योगलाई सरकारले नै पनि सहुलियत दरमा विद्यूत उपलब्ध गराउने सक्नेजस्ता नीतिहरु सरकारले लिएको छ ।

नीतिकाअनुसार ग्रीन हाइड्रोजनको उत्पादन, उपयोग, विकास, संरक्षण र व्यवस्थापनका लागि तीनै तहका सरकार रहने गरि संस्थागत प्रबन्ध गरिनेछ । संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच समन्वयका लागि संघीय सरकारको उर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाई मन्त्रिको संयोजकत्वमा प्रदेश सरकारको उर्जा हेर्ने मन्त्रि र सम्बन्धित स्थानीय तहसमेतको सदस्य रहने गरि संस्थागत प्रबन्ध गरिने व्यवस्था नीतिमा लिइएको छ । नीतिको कार्यान्वयनका लागि समन्वय र सहकार्य गर्न संघीय तहको मन्त्रालय र विभागहरु रहने तथा प्रदेशमा प्रादेशिक मन्त्रालयहरु रहने व्यवस्था गरिएको छ ।

ग्रीन हाइड्रोजनको उत्पादन र उपयोगलाई प्रवर्धन गर्दै सरकारले देशको अर्थतन्त्रलाई सबल, सुरक्षित र आत्मनिर्भर बनाउन जटिल र चुतौतीपूर्ण हुने भएकाले नीतिको कार्यान्वयन गर्न थप आर्थिक तथा वित्तिय स्रोतहरुको पहिचान गर्ने नीतिमा उल्लेख गरिएको छ । सरकारले आन्तरिक वित्तीय स्रोत र द्विपक्षीय, बहुपक्षीय तथा अन्तराष्ट्रिय वित्तिय स्रोतमा समेत पहुँच बढाएर वैदेशिक तथा आन्तरिक स्रोतसमेतको परिचालन गर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

हाइड्रोजनको उत्पादन, रासायनिक मल कारखानाजस्ता सहउत्पादन, पेट्रोलियम पदार्थको आयात न्युनिकरण, औद्योगिकीकरण लगायतका विषयमा भने आवश्यकताअनुसार कानुन तर्जुमा गर्ने र परिमार्जन गर्ने व्यवस्था नीतिमा लिइएको छ।

प्रकाशित : ११ माघ २०८०, बिहिबार १६:०१ 25 January, 2024 4:01 pm

प्रतिक्रिया

तपाईंको प्रतिक्रिया लेख्नुहोस्

तपाईंको इमेल प्रकाशित हुने छैन। प्रतिक्रिया स्वीकृत भएपछि देखिनेछ।