सरकार राजनीतिक मुद्दामा केन्द्रीत हुँदा अर्थतन्त्रमै संकट आउने अवस्था देखियो « Devoted for Economic Devlopment, आर्थिक विकासको लागि समर्पित
३ मंसिर २०८३, बिहिबारThursday, November 19, 2026

अर्थ राजनीति

सरकार राजनीतिक मुद्दामा केन्द्रीत हुँदा अर्थतन्त्रमै संकट आउने अवस्था देखियो

यो समाचार सुन्नुहोस्अडियो तयार हुँदैछ, केही मिनेटपछि फेरि हेर्नुहोस्

पछिल्लो समय कोरोना भाइरसको महामारीका कारण अर्थतन्त्र प्रभावित भइरहेको छ । विस्तारै चलायमान भएको अर्थतन्त्रका लागि ओमिक्रोनले फेरि गिजलियो । यस्तो बेला सरकारले प्रभावकारी कार्यक्रम ल्याएर अर्थतन्त्र र उद्योगी व्यवसायीको लगानी सुरक्षित गर्नुपर्छ । बजेट कार्यान्वयन, पुँजीगत खर्चमा बृद्धिलगायत उद्योगी व्यवसायीहरुका लागि राहतका कार्यक्रम पनि सँगसँगै ल्याउनुपर्छ । अर्थतन्त्रले मात्र मुलुक समृद्ध हुनेभएकाले सोही अनुसार अघि बढ्नुपर्ने देखिन्छ ।

हुनत केही समय अघि कोभिडको प्रभाव न्यूनीकरण भइसकेको थियो । अर्थतन्त्र अगाडि बढ्ने तरखरमा थियो । तर ओमिक्रोनको प्रभाव देखियो । जसका कारण अर्थतन्त्र चलायमान हुन सकिरहेको छैन । अहिले पुँजीगत खर्च पनि न्यून देखिएको छ र बजारमा पुँजी अभाव देखिएको छ । पुँजीगत खर्च बढेको भए केही न केही सन्तुलन हुनेथियो र बजारमा पैसा चलायमान हुनेथियो । हालैमात्र बैंकहरुले पनि ब्याजदर बढाएपछि फेरि जटिलता थपिएको छ । अघिल्लो ऋण तिर्न नसकिरहेका बेला ब्याजदर बढाउँदा व्यवसायीहरु समस्यामा परेका छन् । जसका कारण पनि नेपालको अर्थतन्त्र डामाडोल अवस्थामा छ । यसमा सरकार र सम्बन्धीत निकाय गम्भीर बन्नुपर्ने देखिएको छ ।

व्याजदर घटाउन बाणिज्य संघले प्रेस विज्ञप्ति निकालेरै ब्याजदर बृद्धिका सवालमा आपत्ति जनाइसकेको छ । मन्त्री र गर्भनरलाई भेटेर ब्याजदरका विषयमा सचेत गराउने काम भइरहेको छ । भर्खरै बामे सर्दै गरेको अर्थतन्त्रको अवस्था र नीजि क्षेत्र अघि बढ्दै गइरहेको बेला ब्याजदर बढाउँदा देशभरका उद्यमी र व्यवसायी मारमा परेका छन् । व्याजमा सहुलियत दिनुपर्ने बेलामा वा मल्टीपोलेसी आइरहेको अवस्थामा व्याज बढाउनु दुर्भाग्यपूर्ण छ । अर्थतन्त्र नै ध्वस्त बनाउने प्रयास भइरहेको छ । यस्तो अवस्थामा सबै नीजि क्षेत्र एकजुट भएर कडा रुपमा प्रश्तुत हुनुपर्ने देखिएको छ । प्रधानमन्त्री, मन्त्री र गभर्नरलाई भेटेर माग प्रश्तुत गर्ने र सचेत गराउने काम जारी छ । नत्र त उद्योग नै बन्द गरेर बस्नुपर्ने बेला आएको छ । धेरै मानिसहरु बेरोजगार भएका छन् । व्यवसायीले अघिल्लो ऋणको ब्याज तिर्न सकिरहेका छैनन् । यस्तो संकटको घडीमा सरकारले सहुलियत दिनुपर्ने हो । उद्योगी व्यवसायीहरुसँग बसेर छलफल गरेर राहतका कार्यक्रमहरु ल्याउनुपर्ने हो ।

बजेट कार्यान्वयनको सवाल

प्रतिस्थापन बजेट कार्यान्वयन हुनुपर्ने ठाउँमा भएन । नहुने ठाउँमा कार्यान्वयन भइरहेको देखिन्छ । हाम्रो देशमा उद्योग ब्यवसायले राजनीतिक परिवर्तनमा ठूलो सहयोग गरेको छ । राजनीतिक परिवर्तनका लागि उद्योगी ब्यवसायीले पनि बलिदान दिएका थिए । राजनीतिले एउटा गति सम्हालिरहेका बेला फेरि पनि राजनीतिमै देश केन्द्रीत हुनु दुर्भाग्य हो । यसबेला अर्थतन्त्र सबै एकजुट भएर अघि बढाउनुपर्नेमा राजनीतिक मुद्दामा केन्द्रीत हुँदा अर्थतन्त्रमै संकट आउने अवस्था देखिएको छ ।

राजतन्त्रबाट प्रजातन्त्र, प्रजातन्त्रबाट लोकतन्त्र र गणतन्त्र भइसक्दा पनि राजनीतिमै देश केन्द्रीत हुँदा अर्थतन्त्रमा समस्या देखिएको छ । सरकार सँधै राजनीतिमा केन्द्रीत हुनुहुँदैन । अहिले पनि सबैको ध्यान राजनीतिमै देखिन्छ । विश्वका कतिपय देशहरु राजनीतिक परिवर्तनपछि अर्थतन्त्रमा परिवर्तनमा केन्द्रीत हुँदा विश्वका धेरै देशले प्रगति गरेका छन् । अमेरिका, चाइना, बंगलादेशले धेरै परिवर्तन ल्याइसके । हाम्रो देशले पनि अर्थतन्त्रलाई सुधार ल्याउने काम गर्नुपर्ने देखिन्छ । अर्थतन्त्र अघि बढाउन सबै एकजुट हुनुपर्ने अवस्था आएको छ । यतिबेला कस्तो तरलता आइसक्यो भने बैंकले पैसा दिनै सक्दैन । केही गर्ने प्रयास गर्दा बैंकले पैसा दिन नै सकिरहेको छैन । यतातिर सरकारको ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ ।

हामी निजी क्षेत्रका सबै संघ संस्थाहरु एकजुट भएर अघि बढेका छौं । बाणिज्य संघ, चेम्बरलगायत संस्थाहरुले आ–आफ्नै तरिकाले काम गरिरहेका छन् । तर सरकारले हाम्रा मागहरु सुनिरहेका छैन् । यसका लागि हामी कडा रुपले प्रस्तुत हुनुपर्ने आवश्यक्ता देखिएको छ । राजनीतिक आन्दोलन जस्तै अर्थतन्त्रको क्रान्तिका लागि आन्दोलन जरुरी भइसक्यो । त्यस्तै मौद्रिक नीतिले केही राहतका कामहरु भएका थिए । अब आउने मौद्रिक नीतिका लागि पनि हामीले सुझावहरु संकलन गरिसकेका छौं ।

लगानी झन्झट मुक्त गराऔं

बाहिरतिर नेपालमा लगानीको वातावरण विग्रएको हल्ला छ । लगानीको वातावरण त हामीले नै बनाउने हो । कानूनी झन्झट र प्रक्रियागत झन्झटबाट मुक्त गराइनुपर्छ । एउटै काम गर्न महिनौं लगाउनुपर्ने झन्झट अन्त्य गर्नुपर्छ । लगानीका लागि रेड कार्पेट ओच्छाएर स्वागत गरिनुपर्छ । नीतिगत सुधारहरु गर्नुपर्ने देखिएका छन् । हामी सबैको चाहना भनेको पूर्वाधार निर्माणमा हो यसका लागि सबैलाई स्वागत गर्नुपर्छ । उनीहरुले गर्नुपर्ने काममा छिटो प्रक्रिया अघि बढ्ने वातावरण बनाउनुपर्छ ।

जोसुकै मन्त्री र जुनसुकै सरकार आए पनि हामी मिलेर काम गर्नुपर्छ । नीजि क्षेत्र र सरकारबीच सहकार्यको वातावरण सहज बनाइनुपर्छ । कुनैपनि मन्त्री वा सरकार परिवर्तन भए पनि अर्थतन्त्रका लागि गम्भीर भएर काम गर्नुपर्छ । अर्थतन्त्र अघि बढाउन सरकारले अफ्ठयारो बनाउन हुन्न । मन्त्री, सचिब र कर्मचारी परिवर्तन हुँदा काम गर्न समस्या भइरहेको छ त्यसैले राजनीतिक स्थीर हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो चाहना हो ।

सबै क्षेत्रमा सकरात्मक र नकरात्मक कामहरु भइरहेका हुन्छन् । राम्रो र नराम्रो दुवै पक्ष हुन्छ नै । तर सरकार वा व्यवसायी दुवैले स्वच्छ भएर काम गर्नुपर्छ । कानूनी रुपमा काम गर्नुपर्छ । व्यवसायीलाई निरुत्साहित गराउने होइन वास्तविकता बुझेर सरकारले काम गरोस । असल शासन कायम राखिनुपर्छ ।

अर्थतन्त्र चलायमान आवश्यक छ

सरकारले नेपालमो अर्थतन्त्र चलायमान छ भनिरहे पनि अर्थतन्त्र चलायमान भएको मैंले देखेको छैन । पुँजीगत खर्चको अवथा नाजुक छ । बैंकमा पैसा छैन । पुँजीको अभाव छ । व्यवसायलाई अघि बढाउन बैंकमा पैसा नै छैन, ऋण नै दिन सक्दैन । पछिल्लो समय आएका नीतिले केही सहायतामा भए पनि अर्थतन्त्र चलायमान भएको म देख्दिन । करका सवालमा पनि सरकारलाई सुझाव दिएका छौं । कर नीतिमा केही सुधार गर्नुपर्ने देखिएको छ । राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरु छिटो छरितो अघि बढाउन मन्त्रालय र मन्त्रालयबीच समन्वय नहुँदा पनि समस्या देखिएको छ । यसका लागि नीतिगत सुधार गर्नुपर्ने देखिएको छ ।

सरकारले पहिलो प्राथमिकतामा अर्थतन्त्रलाई नै दिनुपर्छ । पुँजीगत खर्च बढाउने काम गरोस । कोभिडले ग्रसित भएका व्यवसायलाई प्राथमिकता दिएर काम गरोस । बैंकले ब्याजदर बढाउने भन्दा पनि कसरी व्यवस्थापन गर्नेतर्फ लाग्नुपर्ने हो । नीजि व्यवसायीहरुसँग समन्वय गरेर काम गर्नुपर्छ । तरलताको समस्या न्यूनिकरण गर्न पहल गर्नुपर्छ ।

(नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघकी पूर्वअध्यक्ष राणासँग युवराज गौतमले गरेको कुराकानीमा आधारित)

प्रकाशित : ६ फाल्गुन २०७८, शुक्रबार ११:५० 18 February, 2022 11:50 am

प्रतिक्रिया

तपाईंको प्रतिक्रिया लेख्नुहोस्

तपाईंको इमेल प्रकाशित हुने छैन। प्रतिक्रिया स्वीकृत भएपछि देखिनेछ।